Skip Navigation, or press ALT and K together and then press enter.Welcome to the OMC website. This site has been developed for both the visually impaired and non visually impaired. If you would like to use the visually impaired version of this site please go to omc.gov.ie/viewtxt.asp, or press ALT and I together and then press enter



article

Uchtú

An tAcht Uchtála 2010


Tosaíodh an tAcht Uchtála 2010 ar an 1ú de mhí na Samhna 2010. Chomhtharlaigh tosú na hAchta le daingniú an Choinbhinsiún  maidir le Cosaint agus Comhoibriú i Leith Úchtú idir Thíortha (“Coinbhinsiún na Háige”).


Is comhaontú é Coinbhinsiún na Háige, atá dréachtaithe chun cinntiú go mbíonn tíortha in ann tacú a thabhairt dá chéile maidir le leasanna is fear an linbh a chosaint sa phróiseas uchtála idir thíortha. Solátharíonn sé sraith caighdeán íosta don phróiseas uchtála idir thíortha maidir le coimhdeacht, toiliú agus cúrsaí airgeadais. Cinntíonn sé go bhfuil córais agus struchtúir cosúla i bhfeidhm trastíortha chun comhmhuinín a thabhairt do thíortha maidir le sábháilteacht agus caighdeán uchtála i dtíortha eile.


Faoin Acht Uchtaithe 2010, ní fhéadann cónaitheoirí na hÉireann uchtú ach ó thíortha eile a dhaingnigh Coinbhinsiún na Háige nó ó thír a bhfuil Comhaontú Déthaobhach aici le hÉirinn.

Feidhmíonn an tÚdarás Uchtála na hÉireann mar údaras lárnach faoin Acht Uchtála 2010, i gcomhréir leis an gCoinbhinsiún. Déileálann an tÚdarás Úchtála, go príomha, le tíortha a dhaingnigh Coinbhinsiún na Háige, agus mar sin, tá córas ag an Údarás chun comhoibriú a dhéanamh le strúchtúir coibhéiseacha sna tíortha sin.

Bíonn an freagracht ar gach Údaras Lárnach maoirsiú a dhéanamh ar chaighdeáin na gnéithe den phróiseas atá ar siúl laistigh dá ndlínsí féin. Tá an socrú frithpháirteach seo leagaithe amach chun muinín a thabhairt don Údarás Uchtála na hÉireann, don Rialtas, agus do na daoine atá rannpháirteach sa phróiseas úchtála maidir le na caighdéain atá curtha i bhfeidhm agus maoirseacht ar an gcóras.


Roimh tosú na hAchta seo, bhí uchtú in Éirinn rialaithe ag na hAchtanna Uchtála 1952, 1964, 1974, 1976, 1988, 1991 agus 1998. Bhí na hAchtanna sin aisghairthe ag an tAacht Uchtála 2010.

An tÚdarás Uchtála na hÉireann

Bunaíodh an tÚdarás Uchtála na Éireann ar an 1ú de mhí na Samhna 2010. Ar an dáta seo, cuireadh an tÚdarás Uchtála i bhfeidhm in ionad an Bord Uchtála.

Tá Údarás Uchtála na hÉireann (comhlacht reachtúil atá gar-bhreithiúnach is néamhspleach) freagrach as rialúchán uchtála in Éirinn. Is é misean an Údaráis ná “obair a dhéanamh chun sármhaitheas san uchtú agus sna seirbhísí idirghaolmhara a bhaint amach, le leasanna is fear an linbh mar phríomhchomaoin”. Soláthraíonn Údarás Uchtála raon leathan de sheirbhísí uchtála maidir le Dearbhuithe Incháilitheachta agus Oiriúnachta, uchtuithe a chlárú, faisnéis uchtála agus seirbhísí a bhaineann le teaghlaigh breithe a lorg.

Faoin Acht Uchtála 2010, ceadaítear an tÚdarás Uchtála tarmligean feidhmeanna a dhéanamh maidir le socrúcháin le haghaidh uchtuithe don Ghníomhaireacht um Leanaí agus um Teaghlach nó comhlacht creidiúnaithe.

An Ghníomhaireacht um Leanaí agus Teaghlach

Tá ról tábhachtach ag an nGníomhaireacht um Leanaí i measúnú na n-iarratasóirí atá á mbreithniú le haghaidh uchtú agus i soláthar faisnéise agus seirbhisí rianaithe do dhaoine a bhí uchtaithe nó altramaithe agus fonn orthu a teaghlaigh breithe a lorg. Ta eolas mionsonraithe faoi na seirbhísí atá ar fáil ón ngníomhaireacht ar láithreán gréasáin na gníomhaireachta um leanaí agus teaghlach.

Ón 1ú de mhí na Samhna, caithfidh gach iarratas le haghaigh measúnú uchtála a bheith déanta trí oifig áitiúil den Ghníomhaireacht um Leanaí agus um Teaghlach.

Uchtú Intíre

Tugtar uchtú intíre ar uchtú leanbh atá ina chónaí in Éirinn trí uchtú mórtheaghlaigh nó trí uchtú lasmuigh den teaghlach Sa phróiseas seo, aistrítear na cearta agus freagrachtaí tuismitheoirí maidir leis an bpáiste ón teaghlach breithe chuig na tuismitheoirí uchtála.  Cruthaítear gaolmhaireacht dhlíthiúil bhuan idir na tuismitheoirí uchtála agus an leanbh. Bíonn na cearta dlíthiúla céanna ag an páiste is a bheadh aige/aici dá mba rugfaí sé/sí sa theaghlach uchtála.


Má theastaíonn tuilleadh eolais uait maidir le hUchú Intíre, téigh go dtí an Ghníomhaireacht um Leanaí agus um Teaghlach nó cumann uchtála cláraithe.

Uchtú idir thíortha

Is conradh iltaobhach é Coinbhinsiún na Háige maidir le Cosaint Leanaí agus Comhoibriú i Leith Uchtú idir Tíortha, a tháinig i gcrích ar an 29ú de mhí Bealtaine sa Háig, an Ísiltír. Dhaingnigh Éire an Coinbhinsiún ar an 1ú de mhí Samhna 2010.

Tacaíonn Éire prionsabail an choinbhinsiúin, a neartaíonn cosaintí do leanaí, do thuismitheoirí breithe agus do thuismitheoirí uchtaíocha ionchasacha in rith an phróisis uchtála. Soláthraíonn an Coinbhinsiún creatlach do thíortha faoin gCoinbhinsiún chun comhoibriú le chéile chun a chinntiú go dtarlaíonn uchtuithe le leasanna is fear an linbh mar phríomhchomaoin agus chun cosc a chur le fuadach, díolachán agus gáinneáil leanaí maidir le hUchtú idir thíortha. Éilíonn an coinbhinsiún go dtugann údaráis tus áite do fheabhsú córais intíre maidir le cúram agus uchtú leanaí. Ta sé ar aon dul le hAlt 21 don Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh.

Faoi reachtaíocht reatha Éireannach, tá ceangal ar iarratasóirí uchtála dul faoi mheasúnú ar a n-incháilitheacht agus ar a n-oiriúnacht. Déanann oibrí sóisialta ón tseirbhís um uchtú idir thíortha de chuid na Gníomhaireachta um Leanaí agus an Teaghlach an measúnú. Tagann iarratas chuig an Údarás Uchtála le haghaidh Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta as an measúnú seo. Má cheaptar go bhfuil na hiarratasóirí incháilithe agus oiriúnach, deonaítear an dearbhú. Cuireann an dearbhú ar chumas an iarratasóra iarratas a chur isteach le haghaigh uchtú, ní chinntóinn sé go dtarlóidh uchtú. Is é fírinne an scéil faoi láthair ná go bhfuil an méid páistí atá ar fáil le haghaigh uchtú idir-thíortha ag laghdú ar fud an domhain. Ní fhéadann an tÚdarás Uchtála ach socrúchán leanaí le hiarratasóirí a údarú sa chásanna ina bhfuil na leanaí ar fáil le haghaidh uchtú agus nuair atá siad curtha ar aghaidh le haghaidh uchtú ag a dtír.

Faoin Acht Uchtála 2010, ní féidir le huchtaithe ó thíortha nach bhfuil an Coinbhinsiún na Háige daingnithe acu a tharla, ach i gcásanna ina bhfuil comhaontú déthaobhach i bhfeidhm. Faoi láthair, níl aon chomhaontas déthaobhach i bhfeidhm.

Tá sonraí maidir leis an bpróiseas éigeantach agus eolas maidir le tíortha áirithe ar suíomh idirlín an Údaráis Uchtála.

Tá sonraí ar an gCoinbhinsiún agus liosta de na hÚdaráis Lárnaigh, na comhlachtaí creidiúnaithe, agus na hÚdaráis Inniúlacha ar fáil ar suíomh idirlín an Choinbhinsiún na Háige.

Faisnéis agus Rianú

Coimisiún Fiosrúcháin ar Árais Mháithreacha agus Leanaí

I ndiaidh cinneadh Rialtais i Mí an Mheithimh 2014, bunaíodh Coimisiún Fiosrúcháin ar Árais Mháithreacha agus Leanaí agus saincheisteanna gaolmhara. Tá eolas maidir leis an gCoimisiún ar fáil ar suíomh idirlín na Roinne faoin teideal Coimisiún Fiosrúcháin ar Árais Mháithreacha agus Leanaí.

 

Clár Náisiúnta Roghnú Teagmhála Uchtála

Tá Clár Náisiúnta Roghnú Teagmhála Uchtála curtha ar bun chun teagmháil idir dhaoine uchtaithe agus a dteaghlach nádúrtha a éascú. Tá rannpháirtíocht roghnach agus ní chuirfear tús le teagmháil tríd an gclár ach áit a bhfuil an dá pháirtí cláraithe. Ceadaíonn an Clár duit a roghnú cén leibhéal teagmhála ar mhian leat a bheith agat. Cuimsíonn sé rogha gan teagmháil a bheith leis an bpáirtí eile, más é do mhian é.

Coinníonn an tÚdarás Uchtála an clár.

An Bille Uchtála (Faisnéis agus Rianú)

Ar an 22ú de mhí Iúil, d’aontaigh an chomh-aireacht leis an bhfoilsiúcháin den Scéim Ginearálta agus Cinn an Bhille Uchtála (Faisnéis agus Rianú) 2015 agus le tarchur an Bhille chuig an Comhchoiste Oireachtais um Sláinte agus Leanaí le haghaidh léirmheasa.  D’fhéadfaí comhairliúcháin foirmiúla agus neamh-fhoirmiúla, príomhoideacha agus neamh-phríomhoideacha le páirtithe leasmhara agus saineolaithe a bheith mar chuid den phróiseas seo.


Is féidir tuilleadh eolais ar chruinnithe an Chomhchoiste Oireachtais um Sláinte agus Leanaí  agus sonraí teagmhála a fháil ar an suíomh idirlín (www.oireachtas.ie)

follow us on twitter skills to work Supporting SMEs