Skip Navigation, or press ALT and K together and then press enter.Welcome to the OMC website. This site has been developed for both the visually impaired and non visually impaired. If you would like to use the visually impaired version of this site please go to omc.gov.ie/viewtxt.asp, or press ALT and I together and then press enter



article

Cúlra

An Tábhacht a bhaineann leis na luathbhlianta

Tá go leor fianaise suntasach le fáil, a léíríonn go bhfuil na luathbhlianta go fíor thábhachtach. Roinnt eocharphointí is iad:
•    Tosaíonn na codanna den inchinn a rialaíonn radharc, éisteacht agus forbairt teanga ag forbairt ó bhreith agus bíonn said i mbarr a maitheasa sula mbíonn an leanbh 8 mí dhéag d’aois.
•    Tosaíonn scileanna teanga agus litríochta ag forbairt sula n-úsáideann an páiste a c(h)éad fhocail. Ag trí bliana d’aois, tá 50 % den teanga ag an páiste agus ag cúig bliana d’aois, tá 85% aige/aici.
•    Bíonn tionchar ag luath-thaithí ar chonas a fhorbraíonn an inchinn.
•    Téann caidrimh idir an leanch agus an tuismitheoir go díreach i bhfeidhm ar ailtireacht inchinne.
•    Deánann strus fadréiseach, nuair a bhíonn caidrimh cosanta in easnamh, dochar don inchinn forbartha, agus is féidir deacrachtaí foghlama agus fadhbanna forbartha a teacht chun cinn de thoradh sin.


In achoimre, is deitéarmanant tábhachtach í forbairt sna luathbhlianta ar chumas foghlama an pháiste sa todhchaí, ar chumas ceart a phiocadh in ionad mícheart, ar chumas caidrimh a chothú agus a chóiméad agus ar chumas muinín agus meas a thabhairt do dhaoine eile. Soláthraíonn an fhianaise tacaíocht aonchiallach don tairbhe eacnamaíochta a bhaineann le infheistaíocht sna luathbhlianta. Ní hé an leanbh agus a c(h)lann  amháin a bhaineann tairbhe as an infheistaíocht seo ach gach saoránach. Tugann seirbhísí luathbhlianta tacaíocht riachtanach don fhorbairt chognaíocht, sóisialta agus mhothúchánach an linbh.  Anuas ar sin cuireann siad ar chumas na dtuismitheoir páirt a ghlacadh san fhórsa oibre agus soláthraíonn na seirbhísí fostaíocht luachmhar d’oibrithe oilte. Anuas ar na buntáistí uilíochta sin, léiríonn an fhianaise go bhfuil poitéinsiúil ag seirbhísí luathbhlianta spriocdhírithe beathaí leanaí atá in mbaol a fheabhsú.
Mar aitheantas ar na buntáistí sin, is díriú suntasach í infhéistíocht stáit sna luathbhlianta le deanaí agus cé go bfuill deacrachtaí geilleagrach againn, déantar gach iarracht chun léibhéil arda infhéistíochta a chóiméad.

Infhéistíocht Stáit 2000-2012

Roimh 2000, ní raibh ach acmhainn theoranta san earnáil chúraim leanaí. Ach, idir na blianta 2000 agus 2010,  d'infheistigh an Stát, ar dtús le tacaíocht ón Aontas Eorpach , €425 euro de chistiúchán chun áiteanna cúram leanaí a chrúthú timpeall na hÉireann. Cruthaíodh thart  ar 65,000 áit breise. De bharr na hinfheistíochta sin tá infreastruchtúr maith cúraim leanaí in Éirinn, a bhfuil ábalta bonn chun seirbhísí  maithe a sholáthar a chomhlíonann riachtanais pháistí agus a dteaghlaigh.

 

Saorbhliain réamhscolaíochta

I Mí Eanáir 2010 tugadh saorbhliain réamhscoile isteach atá ar fáil go huilíoch.  Tá gach páiste atá níos sine ná trí bliana trí mhí d’aois agus níos óige ná ceithre bliana seacht mí d’aois  incháilithe don scéim, a sholathraíonn 3 uair an lae ar feadh 38 seachtain sa bhliain. Cuirtear an clár ar fáil i naíolanna poiblíochta agus príobháideacha agus glacann 4, 500 suíomh páirt sa scéim.


Tá an saorbhliain réamhscolaíochta go fíor rathúil. Tá timpeall is 95% de pháistí incháilithe ag glacadh páirt sa chlár, ráta atá á fheiscint ón tús an chláir. Bíonn tíortha eile in éad linn mar gheall ar an an ráta rannpháirtíochta ard sin, rud a léiríonn an tábhacht a chuireann tuismitheoirí na hÉireann ar oideachas. Infheistíonn an Rialtas thart ar €175 milliún sa scéim gach bliain.
B’í 2011/2012 an chéad bhliain scoile ina raibh saorbhliain réamhscoile déanta ag formhór na ndaltaí a chuaigh isteach sa bhunscoil. Táimid ag báiliú sonraí maidir le tionchar na saorbliana réamhscolaíochta.  Áfach, go neamhoifigúil, thuairiscigh soileanna léibhéil níos árda d’úllmhacht chun scoile, toradh dearfach amháin ón scéim.


Cé go bhfuil an ráta rannphartíochta an-ard, to obair fós le déanamh chun caighdéan na saorbliana a fheabhsú. Bíonn cúlraí, léíbhéal oideachais, agus taithí na foirne an-ilchineálacha san earnáil agus bíonn tionchar ar sin ar chomhsheasmhacht cáilíochta. Tá creatlach cáiliochta agus creatlach curaclaim forbartha agus faoi láthair tá an Roinn ag obair chun iad a chur i bhfeidhm ar fud na hearnála, agus beidh sé seo mar phríomh-sprioc na Roinne seo agus an Roinn Oideachais agus Eolaíochta ar feadh na blianta romhainn.

 

Scéimeanna Sonraithe

An Clár Fóirdheontas um Chúram Leanaí Pobail

Tháining an CCS in ionad na Scéime Fóirdheontas um Chúram Leanaí Pobail (SFCLP) i Meán Fómhair 2010. Tá rannpháirtíocht sa chlár um Fhóirdheontas Cúraim Leanaí sa Phobal (CCS) teoranta do sheirbhísí pobail/ neamhbhrabúis. Leis an gClár CCS tugtar tacaíocht do thuismitheoirí faoi mhíbhuntáiste agus cuirtear tacaíocht ar fail do thuismitheoirí i bhfostaíocht ar phá íseal agus oiliúint nó oideachas trína chur ar chumas tuismitheoirí cáilithe leas a bhaint as costais laghdaithe cúraim leanaí ag seirbhísí rannpháirteacha cúraim leanaí sa phobal. Ta trí bhanda sa scéim: Banda A, Banda AJ agus Banda B:
•    Chun fóirdheontas Banda A a fháil, bheadh do thuismitheoir a bheith  ag fáil ceann de na sochair choimirce sóisialta (Íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora nó an Forlíonadh Ioncam Teaghlaigh san áireamh)  agus cárta liachta a bheith aige/aici.  Ó Mheán Fómhair 2012, tá íocaíocht €95 ar fail le haghaidh Banda A do dhaoine atá ag baint tairbhe as lá iomlán, cúig lá in aghaidh na seachtaine agus to iocaíochtaí pro-rata ar fáil do dhaoine  atá ag baint tairbhe as laethanta níos giorra.
•    Tá Banda AJ, fóirdheontas €50, curtha ar fáil do thuismitheoirí atá ag fáil Cúnaimh/Sochair Chuardaitheora Poist,  liúntas leasa forlíontach, Tús agus an Dreasacht um Obair Pháirtaimseartha agus a bhfuil cárta liachta acu. Tá íocaíochtaí pro-rata ar fáil le haghaidh laethanta níos giorra.
•    Tá iocaíocht €50 ar fáil do Bhanda B freisin, ach le fóirdheontas i bhfad níos ísle do dhaoine atá ag baint tairbhe as laethanta giorra. Tá Banda B ar fáil do thuismitheoirí le carta liachta nó cárta cuairte LG.

Glacann timpeall is 27,000 páiste páirt sa chlár Fóirdheontas un Chúram Leanaí Pobail.

 

Scéim Tacaíochta um Oiliúint agus um Fhostaíócht Cúram Leanaí (CETS)

Cuirtear tús leis an Scéim Tacíochta um Oiliúint agus um Fhostaíocht Cúram Leanaí i Meán Fomhair 2010, in ionad scéimeanna tacaíochtaí cúram leanaí a bhí faoi sainchúram FÁS agus na Coistí Gairmoideachais (VECs). Roimh CETS, thug na scéimeanna faoi sainchúram FÁS agus VECs, €63.50 in aghaidh na seachtaine d’oiliúnaithe agus mic léinn cáilitheacha FÁS agus VEC. I gcásanna nach raibh tuismitheoirí ag baint úsáid as Cúram Leanaí bunaithe i suíomhanna foirmeálta, bhí sé deacair a dheimhniú cá raibh an t-airgead ag dul. In a theannta sin bhí neamh-chomhionnanas idir tuismitheoirí a bhí ag baint tairbhe as cúram leanai i seirbhís pobail, a bhí in ann cáiliú don Chlár Fóirdheontas um Chúram Leanaí Pobail freisin, agus na tuismitheoirí a bhí a baint úsáid as seirbhís tráchtála nach raibh in ann é sin a dheánamh. Soláthraíonn an scéim CETS áiteanna cúram leanaí do mic léinn cáilitheacha VEC agus FÁS. Ó Mheán Fomhair 2012, beidh ar thuismitheoirí ranníocaíocht seachtainiúil suas go dtí €25 a dhéanamh. Cosúil leis an gClár Fóirdheontas um Chúram Leanaí Pobail, tacaíonn an scéim CETS gníomhachtú an Mhargaidh Shaothair agus an Scéim Tionscnamh Jabanna.Faoi láthair, tá 2,800 áit sa scéim CETS, agus baineann 7,000 leanbh tairbhe as na háiteanna sin (léiríonn sé seo ar an bhfíric go maireann go leor cúrsaí ar feadh tréimhse an-ghearr agus mar sin, baineann níos mó ná leanbh ámháin úsáid as an-chuid de na háiteanna).


*Chun Tuilleadh eolais a fáil ar na hábhair seo a leanas, féach ar an leagan Béarla dár suíomh gréasáin:
•    Saorbhliain Réamhscolaíochta sa Scéim um Chúram agus Oideachas Luath-Óige (ECCE)
•    An Clár Fóirdheontas um Chúram Leanaí Pobail
•    Cláir TEC
•    Cóistí Cúram Leanaí Cathrach/ Contae
•    Rialacháin ar Shéirbhísí Réamhscoile
•    Feighlithe Leanaí
•    Cailíochtaí
•    Tionscnaimh Cúraim Leanaí

follow us on twitter skills to work Supporting SMEs